Kodda buraya bakalım
Özendiğim çalışma arkadaşlarım vardı, teknik insanlar. Bir case’i anlattıklarında, codebase’deki belki 15 bin satırlık bir kodun içinde seni doğru satıra O(1) indekslemiş gibi götürürlerdi: “Kodda buraya bakalım, kesin orada bir şey var.” Adam zihninde tüm akışı oturtmuş. Vay be derdik.
Şu an giderek bundan uzaklaşıyoruz gibi hissediyorum.
Bir kişinin kafası da yetmiyordu
Eskiden bilgi en azından bir kişinin kafasındaydı. Bu da çok doğru değildi aslında. O kişi izinde olduğunda, yoğun olduğunda, müsait olmadığında konuyu anlamaya çalışırken ekstra zaman harcardık. Ya da işten ayrıldığında, neyin nerede olduğunu üç aşağı beş yukarı bilsek de onun kadar bilemezdik ve bir miktar bilişsel kayıp yaşardık. Normalden daha zor olurdu, ama olurdu bir şekilde.
O yüzden süreçlerin iyileşmesini kovalıyorduk. CMMI’ın da dediği gibi, sürecin çıktılarının sürecin kendisini iyileştirmesi hedefine giden bir sistematik.1 Bu fikir CMMI’ın atası olan SEI’nin Capability Maturity Model raporunda (1993) beşinci seviyenin tanımı: sürekli süreç iyileştirme, süreçten gelen ölçülebilir geri bildirimle mümkün olur. Bilgiyi tek bir kafadan çıkarıp ekibin ortak malı yapmaya çalışıyorduk: dokümanla, review’la, pairing’le, testle.
Genel resim hâlâ bizde ama flulaştı
Bugün kodun büyük kısmını agent’lar yazıyor. Genel resmi hâlâ biliyoruz. Servisler ne yapıyor, veri nereden nereye akıyor, kabaca biliyoruz. Ama resim flulaştı, hâkimiyeti tutmak zorlaştı.
“Buraya bakalım: retry.ts, 212. satır.” “payments’ta bir yerde… agent’a bir sorayım.”
Bu hafta bu konuda iki yazı okudum, ikisinde de benim de düşündüğüm şeyi buldum.
İşin yarısı önlemdi
Biri Tarık Güney’in bir tweet’i. Tarık Microsoft’ta çalışan bir mühendis; tweet’te danışmanlık verdiği insanlarda gördüğü bir sorunu anlatıyor: insanlar kendilerini eskisi kadar değerli hissetmiyor. Bunun yeni bir şey olmadığını da hatırlatıyor. Stripe API çıkınca ödeme sistemlerinde derinleşmiş mühendisin, jQuery ve React çıkınca DOM’u çok iyi bilen mühendisin avantajı da azalmıştı. AI’la hissedilen, aynısının çok daha büyük bir ölçekte olması.
Benim asıl takıldığım kısım şu:
Mühendislerin kaçırdığı nokta şu: Yıllarca yazılım yaparken aslında yaptıkları işin yarısından fazlası, insanların yapabileceği hatalara karşı önlem almaktı.
Clean code, CI/CD, abstraction, garbage collection; Tarık’a göre hepsi günün sonunda insan hatasını azaltmak ve işleri kolaylaştırmak içindi. O yüzden dün insanların hatalarına karşı aldığımız önlemleri bugün agent’ların hatalarına karşı da almamız lazım. Tarık’ın kariyer için gösterdiği yer de burası: agentic coding’i bir mühendislik problemi gibi ele almak, PR’a duyulan güveni artırmak.
Altına bir de sosyal medyayı artık bırakmayı önermiş. Ben de katılıyorum: sosyal medyadaki “yazılımcılık bitti, artık yazılımcıya gerek yok, herkes her şeyi yapabilir” gazının verdiği psikolojik zarar yüzünden buna çok da takmamak lazım. “Nereye odaklanayım, kariyerimi nasıl ilerleteyim” konusuna kafa yormak daha mantıklı.
Ben de benzer düşünüyorum. Peşinden koştuğumuz süreçler de aslında bu önlemlerdendi: her şey o çalışma arkadaşlarımın kafasındaki indekse bağlı kalmasın, biri izindeyken ya da bir yerde yanıldığında o ekstra zamanı harcamayalım diye. Kodu artık başkası yazsa da bu önlemlere ihtiyaç sürüyor, çoğunu da yıllardır kuruyoruz zaten.
Yapılmış olmak, çalışıyor olmak değil
Öteki, Thoughtworks’ün CTO’su Rachel Laycock’un martinfowler.com’daki yazısı. Sorusu şu: iyi geliştiriciler agentic geliştirmeye neden bu kadar temkinli? Kolay cevap, kod yazmayı sevmeleri ya da işlerinden endişe etmeleri. Laycock bunun bazıları için doğru olduğunu, ama arkasında başka bir şey olduğunu söylüyor. Production’daki sistemlerimizin neredeyse hepsi eski usulle, elle, güvendiğimiz insanlarca kuruldu. Yeni usulle kurduğumuz bir sistemle henüz yaşamadık. Temkinli olanlar agent kullanmaktan değil, direksiyonu tamamen bırakmaktan çekiniyor. Yıllardır gaza, frene basarak, direksiyonu sürekli tepkilerle kullanarak araba sürdükten sonra otonom sürüşe geçmek gibi: içimiz rahat edecek mi, nerede nasıl önlem alacak, yoksa kaza mı yapacağım endişesi.
En çok sevdiğim kısım bir deney. Thoughtworks’te bir ekip bir hafta boyunca tek satır kod yazmamış, her şeyi agent’lar kurmuş. Ekibin zamanının kabaca üçte ikisi beyaz tahtada geçmiş: domain’i çıkarmak, sınırları çizmek, agent’ların uygulayabileceği planlar yapmak. Kalan üçte biri harness’ta: testler, contract’lar, mimari kontroller ve bir delivery pipeline’ı. Klavyedeki işin çoğu da öğrendiklerini agent’lara harness’a yazdırmakmış, bir sonraki koşuda doğru yapsınlar diye.
Uygulama çalışmış, ama build çoğu zaman kırmızıymış. Laycock’a göre kırmızı build bir şey ifade etmeli: dur, araştır, düzelt. Bu kadar sık kırmızı olursa ve insanlar bakmayı bırakırsa bir sonraki gerçek hatayı nasıl fark edeceğiz, diye soruyor. Kontrollere güvenemiyorsak yeşil build de içimizi rahatlatmıyor. Yazının özeti tek cümle: yapılmış olmak, production’da çalışıyor olmakla aynı şey değil.
Bence Tarık’ın önlem dediğiyle Laycock’un harness dediği aynı şey. Bu sitede de küçük bir harness var: yazının kuralları ve benim düzeltmelerim bir AGENTS.md’de ve bir düzeltme günlüğünde duruyor, istemediğim bir kalıp yayına girerse test kırılıyor. Agent her seferinde oradan öğreniyor.
Nefes molaları
Nefes molalarına ihtiyacımız var. Eskiden de bir pratiğim vardı: bazı pazartesi günleri ofise sabah 06:00’da girer, belki 2-3 ay önce üzerinde çalıştığım kod çözümünü oturup okurdum. Çünkü 2-3 ay sonrası, yazdığım kodu yazarken nasıl düşündüğümü değerlendirmek için iyi bir zamandı. Hem önbelleğimi temizlemiş olurdum, hem de başka bir gözle bakardım: acaba bu kod gerçekten anlaşılıyor mu? Kendi yazdığım kodu ben okurken anlamıyorsam sorun büyüktü; bir başkasının okuyarak anlamasını beklemek ayıp olurdu.
Oradan da kodun kozmetik güncellemeleri için alan açmış olurduk. Nefes alır, davranışı değiştirmeden belki daha okunaklı bir hale getirmeye, modülerliğe, cognitive complexity’yi azaltmaya çalışırdık. Bunu en son Golang’da lefthook ile, gocognit2 gocognit, Go kodundaki fonksiyonların cognitive complexity’sini hesaplıyor; kendi tarifiyle kodun sezgisel olarak ne kadar zor anlaşıldığının bir ölçüsü. Kurallarını SonarSource’tan G. Ann Campbell’ın Cognitive Complexity white paper’ından alıyor. lefthook da bir Git hook yöneticisi. ile sağlamaya çalışıyorduk. Statik kod analizinde kural tabanlı bilişsel yük analizi yapıp azaltmayı hedefliyorduk.
Kodu agent’lar bu kadar hızlı yazarken bu molalar bence daha da lazım. gocognit gibi bir kontrol de zaten harness’ın bir parçası: kodu kim yazmış olursa olsun, okunması zor bir fonksiyonu hook’ta yakalıyor.
“O öyle olmaz, böyle olur”
9-10 yıldır bu işi yapıyorum. Yazılımcılarda, ekşisözlük deyimiyle, hiçbir s*ki beğenmeme timi vardı. Herkes herkesin ürettiği çözümle ilgili ileri geri konuşur, “o öyle olmaz, böyle olur”culuk oynardı. İşin biraz “bence” tarafını öne çıkaran saçma bir savaştı. Twitter fenomeni yazılımcılar arasında da çokça yaşandı, ve bence anlamsızdı.
Çünkü kıymetli olan hep aynıydı: her zaman çalışan, doğru çalışan, üzerine değer katılabilir şekilde tasarlanmış yazılım. Kimin çözümünün daha şık olduğu değil.
Aynı işi N farklı ekibe dağıttığımızda M farklı çözüm oluşabilirdi. Mimari kararlar, dil seçimi: Java’cılar, Go’cular, Node.js’çiler, Node yazıp JS yazanlar, TS yazanlar, broker kullanalım diyenler, kullanmayalım Redis yapalımcılar, “abi Postgres’e ne gerek var, MySQL yapalım”cılar vs vs. Biraz fanatizm de kokardı. Bir de insanlar aşina olunan stack’te kalmak isterdi. Aslında kötü bir yöntem değildi, ama yine de Mongo kullanmanın iyi olacağı yerde SQL bir DB zorlamak da gereksizdi. Startup kafasıyla hızlıca teslim edelim, seed alalım vs başka konu. Uzun süre yaşayacak bir projeyi daha az mimari değişiklik potansiyeli ya da daha yönetilebilir bir refactor düzleminde tutup, spagettiden kurtulmaya çalışmaya efor harcamak yerine daha yönetilebilir bir süreçle ilerlemek isterdik. Elbette her zaman böyleydi bu.
Geriye dönüp bakınca o tartışmaların çoğu bence zevk tartışmasıydı, ama bir kısmı gerçek bir soruya dayanıyordu. Asıl iş bu ikisini ayırabilmekti. Temsili iki örnek: her kategorisinde başka alanlar olan bir ürün kataloğu doküman şeklinde yaşar, Mongo orada rahat eder. Siparişleri ve ödemeleri tutan tablolar ise transaction ve tutarlılık ister, orada ilişkisel bir veritabanını tartışmaya gerek yok. Broker da öyle: bir event’i birden çok servis okuyacak ve gerektiğinde baştan oynatılacaksa broker bir ihtiyaç, iki servis arasında kısa ömürlü bir iş kuyruğuysa Redis çoğu zaman yeter. Doğru soru “hangisini seviyoruz” değildi; verinin şekli, tutarlılık ihtiyacı ve projenin ne kadar yaşayacağıydı.
Aşina stack’te kalmak da bence hafife alınacak bir şey değildi. Bir dili yazabilmek bir şey, production’da hata verdiğinde nereye bakacağını bilmek başka bir şey. Yazının başındaki “kodda buraya bakalım” anı da tam olarak bu ikincisi. O yüzden o tartışmaların en iyi çıktısı kazanan taraf değil, kararın nedeniyle birlikte yazıldığı kısa bir ADR’di: altı ay sonra biri “neden MySQL?” diye sorduğunda cevap bir kişinin kafasında değil, repoda durur.
Kodu agent’lar yazınca bu savaşın tarafları da biraz dağılıyor :) “Bence”yle tartışılacak bir kod sahibi çoğu zaman yok artık, konuşma da şu iki soruya kayıyor: çalışıyor mu, doğru çalışıyor mu? Bunun cevabını da bir kişinin fikrinden çok testler ve kontroller veriyor.
O çalışma arkadaşlarına dönersek
O “kodda buraya bakalım” anı bence kaybolmadı, yer değiştirdi. Satırı artık agent bulup getiriyor. Ama o satırın neden orada olduğunu bilen bir şey kalmalı: bir test, bir ADR, bir kontrol. Eskiden bunu tek bir kişinin kafası taşıyordu, artık harness taşıyabilir, kırmızısına hâlâ bakıyorsak.
Senin codebase’inde, agent’ın yazdığı ama senin “burada kesin bir şey var” diyemeyeceğin ilk yer neresi? Yoksa her yer mi, bazı yerler mi :)